De uitvreter, Titaantjes, Dichtertje - Nescio (1918)

 Volgens mijn lijst van gelezen boeken zou ik 'De uitvreter' al in 2014 gelezen moeten hebben, maar ik kon me er tijdens het herlezen niks van herinneren. Er ging niets dagen. Ik besloot aantekeningen op te zoeken in een van mijn collegeblokken van mijn bachelor Nederlands en toen kwam ik erachter dat de literatuurdocent (Bram Ieven) ons dit verhaal destijds alleen maar had laten lezen om verschillende vertelperspectieven mee uit te leggen. Het begint met een ik-verteller. Die verdwijnt en komt pas weer terug in deel III en vanaf deel IV is het een getuigeverteller (specifieke vorm van ik-verteller waarbij de verteller zelf ook aanwezig is in het verhaal, maar niet echt deelneemt aan de gebeurtenissen).

Nou ja, oké. Ik vind dat nu niet het interessantste van het verhaal, maar ik vind het wel slim van de docent om klassiekers in te zetten voor de uitleg van verhaaltechniek. 

Spelling als medicijn tegen taalverandering?

Bedankjes voor de deelnemende kinderen

In veel gebieden van het Nederlands gaat de z steeds meer als de s klinken en de v als de f. “Ik heb de son sien sakken in de see”, is een stereotype uiting van een Amsterdammer. Het verschil tussen de s en z en tussen de f en de v is wel eens groter geweest. In het zuiden van het land is dat verschil nog het meest aanwezig. Daar vind je ook nog een onderscheid tussen de (geschreven) ch en g. In Zuid-Holland, waar ik woon, is er zo goed als geen verschil meer tussen die klanken. Maar je schrijft ze dus nog wel anders! Over deze klankverandering wilde ik meer te weten komen. Sterker nog: hier wilde ik het scriptieonderzoek voor mijn master Taalwetenschappen over gaan doen.

Ik ging op onderzoek uit om te weten te komen hoe Zuid-Hollandse kinderen deze wrijfklanken precies aanleren. Hierbij wilde ik antwoord op de volgende vragen. Maken de kinderen überhaupt wel een onderscheid tussen de korte variant (v, z, g) en de lange variant (f, s, ch)? Zo ja, op welke leeftijden doen ze dat? En speelt de klankomgeving eigenlijk nog een rol?

Ik hou van hout!

Pleidooi voor ‘hout’ als werkwoordsvorm

Niemand zegt dit: [ɪk ha͜ut fɑn ja͜u] (‘Ik houd van jou’). Het gaat me om die t-klank. Die laat iedereen gewoon weg bij een persoonsvorm in de eerste persoon enkelvoud (‘Ik hou van jou’), gebiedende wijs (‘Hou je vast!’), of tweede persoon enkelvoud met het onderwerp erna (‘Hou je van kokos?’). Ik begrijp dat wel, want de persoonsvorm in de derde persoon enkelvoud klinkt ook als [ha͜ut] en als je dus [ɪk ha͜ut] zegt, lijkt het net of je het vervoegen van Nederlandse werkwoorden niet onder de knie hebt. Je zegt ook niet ‘ik vliegt’ of ‘ik gaat’ of ‘ik loopt’. Althans, in het Standaardnederlands! Logisch dus, dat we die t-klank ook niet schrijven.

De spelling van sjwa

“Maart, er vraagt hier iemand waarom je ‘jee u’ zegt en niet ‘jee ee’ - zeg maar. Waarom is dat eigenlijk?” Mijn zusje zat op de bank met haar telefoon in haar handen, het whatsapp-scherm in beeld, en keek me vragend aan. Ik moest eventjes bedenken wat ze bedoelde, wat de vraagsteller bedoelde. De gedachte dat veel mensen ervan uitgaan dat we zeggen wat we schrijven in plaats van dat we schrijven wat we zeggen hielp me hierbij. De klasgenoot van m’n zusje wilde weten waarom we voor het pronomen tweede persoon enkelvoud /jə/ zeggen en niet /je/. Waarschijnlijk met de gedachte: we schrijven toch een ‘e’?

Uitgeknepen oorschelp

"Pindakaas!" zei mijn broertje en ik zocht het woord op. Niks bijzonders aan de spelling natuurlijk, wel aan het meervoud, pindakazen. Bestaat dat? Maar goed, daar wil ik het nu niet over hebben. Mijn oog viel op een woord dat wat hoger op dezelfde bladzijde stond: pina colada. De naam van de Puerto Ricaanse kokos-ananascocktail heeft geen tilde (golfje) op de n! Ik dacht: huh, en keek op internet, want waar het Groene Boek vraagtekens plaatst, geeft internet uitroeptekens.

Wikipedia vertelde me dat het pina colada in het Nederlands is, maar dat het inderdaad mét tilde is in het Spaans: piña colada. Dat golfje hebben de Nederlandse spellingbepalers dus niet overgenomen. Nu heb ik wel niveau 10 voor Spaans bij Duolingo, maar ik wist niet wat de woordgroep nou letterlijk betekent. Ik zal je het antwoord geven: 'gezeefde ananas'. Het woord piña lijkt op het Engelse pineapple, wat hetzelfde betekent, en colada verwijst naar een handeling waarbij je drank van iets maakt, denk aan uitknijpen, zeven, persen. 

Neder-L: Een kloek Groen Boek

Neder-L: Een kloek Groen Boek: “Een kloek boek! Handzaam en in een mooi formaat” was het verse oordeel van de eerste bezitster van het nieuwe Groene Boekje, minister Jet Bussemaker (zonder tussen-n). Nadat afgelopen dinsdag de nieuwe Dikke Van Dale was verschenen, was het nu de beurt aan het Groene Boekje, heel toepasselijk in de Week van het Nederlands. De aanwezigen in het Spaansche Hof in Den Haag luisterden aandachtig naar de overduidelijk vooraf ingestudeerde woorden.